Σε διαβούλευση ΣΜΠΕ για ραδιενεργά απόβλητα στον «Δημόκριτο» και σε όλη την Ελλάδα

Σημαντικές εξελίξεις για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στην Ελλάδα, με επίκεντρο τις εγκαταστάσεις του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» στην Αγία Παρασκευή Αττικής, δρομολογούνται μέσω του Εθνικού Προγράμματος Διαχείρισης Αναλωθέντων Καυσίμων και Ραδιενεργών Αποβλήτων. Η σχετική Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) τίθεται σε δημόσια διαβούλευση από τις 2 Οκτωβρίου 2026, με προθεσμία υποβολής παρατηρήσεων 30 ημερών.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τους Δήμους Αγίας Παρασκευής, Παπάγου-Χολαργού και τις ευρύτερες περιοχές των Βορείων Προαστίων, καθώς οι προτεινόμενες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν όχι μόνο την επεξεργασία υφιστάμενων ραδιενεργών αποβλήτων, αλλά και την προοπτική δημιουργίας εγκαταστάσεων οριστικής διάθεσής τους στον χώρο του ερευνητικού κέντρου.

Η διαβούλευση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί τη στρατηγική ανάπτυξης μικρών αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων, ενώ η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη συστήσει ειδική Κυβερνητική Επιτροπή για την εξέταση της ενδεχόμενης ένταξης της πυρηνικής ενέργειας στον μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας.

Τι προβλέπεται για τις εγκαταστάσεις του «Δημόκριτου»

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΣΜΠΕ που παρουσιάζονται στη δημόσια ενημέρωση, το Εθνικό Πρόγραμμα αφορά συνολικά τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στην ελληνική επικράτεια. Ωστόσο, σημαντικό μέρος των προβλεπόμενων δράσεων επικεντρώνεται στις εγκαταστάσεις του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος».

Οι βασικές παρεμβάσεις περιλαμβάνουν:

• Διαχείριση ιστορικών ραδιενεργών αποβλήτων: Διαλογή, χαρακτηρισμό, επεξεργασία, συμπίεση και επανασυσκευασία αποβλήτων που έχουν συσσωρευτεί από παλαιότερες ερευνητικές δραστηριότητες.
• Αναβάθμιση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων: Εκσυγχρονισμό της υποδομής διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων του ερευνητικού κέντρου.
• Αποξήλωση του ερευνητικού αντιδραστήρα GRR-1: Πρόβλεψη για την αποξήλωση του αντιδραστήρα, ο οποίος βρίσκεται σε παρατεταμένη διακοπή λειτουργίας από τις αρχές της δεκαετίας του 2000.
• Δημιουργία επιφανειακής εγκατάστασης διάθεσης: Πρόβλεψη για εγκατάσταση τύπου κρύπτης με τεχνητούς φραγμούς, για απόβλητα πολύ χαμηλού και χαμηλού επιπέδου ραδιενέργειας.
• Δημιουργία εγκατάστασης διάθεσης σε γεώτρηση: Πρόβλεψη για διάθεση περιορισμένων ποσοτήτων αποβλήτων μεσαίου επιπέδου ραδιενέργειας σε βάθος μερικών δεκάδων μέτρων.
• Διαχείριση ραδιενεργών πηγών και αποβλήτων εκτός ΕΚΕΦΕ: Πρόβλεψη διαδικασιών διαχείρισης για υλικά που προέρχονται από άλλες δραστηριότητες στη χώρα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ο χώρος του «Δημόκριτου» εμφανίζεται ως προκρινόμενη επιλογή για τη διάθεση συγκεκριμένων κατηγοριών αποβλήτων, υπό την προϋπόθεση ότι οι προβλεπόμενες μελέτες θα επιβεβαιώσουν την καταλληλότητά του.

Η πρόβλεψη αυτή δεν ισοδυναμεί με οριστική περιβαλλοντική αδειοδότηση ή άδεια κατασκευής των εγκαταστάσεων. Η αξιολόγηση της καταλληλότητας, οι τεχνικές προδιαγραφές και οι απαιτούμενες εγκρίσεις αποτελούν κρίσιμα στάδια που πρέπει να προηγηθούν της υλοποίησης.

Τι σημαίνουν οι διαφορετικές κατηγορίες ραδιενεργών αποβλήτων

Τα ραδιενεργά απόβλητα δεν αποτελούν ενιαία κατηγορία. Διακρίνονται με βάση τα ραδιολογικά χαρακτηριστικά τους, τη διάρκεια επικινδυνότητας και τις απαιτήσεις ασφαλούς διαχείρισης.

Τα απόβλητα πολύ χαμηλού επιπέδου (VLLW) μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να διατεθούν σε κατάλληλα σχεδιασμένες εγκαταστάσεις.

Τα απόβλητα χαμηλού επιπέδου (LLW) απαιτούν αυστηρότερα μέτρα περιορισμού και απομόνωσης, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους.

Τα απόβλητα μεσαίου επιπέδου (ILW) απαιτούν υψηλότερο βαθμό απομόνωσης και ενδεχομένως πρόσθετη θωράκιση, ενώ η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου διάθεσης εξαρτάται από τη σύσταση και τη διάρκεια ζωής των ραδιονουκλιδίων που περιέχουν.

Επομένως, η αξιολόγηση των προτεινόμενων εγκαταστάσεων δεν μπορεί να περιοριστεί στη γενική ονομασία της κατηγορίας των αποβλήτων. Απαιτείται αναλυτική τεκμηρίωση για τις ποσότητες, τα ισότοπα, τις συγκεντρώσεις ενεργότητας, τη μακροχρόνια συμπεριφορά των υλικών και την αποτελεσματικότητα των συστημάτων απομόνωσης.

Η εγγύτητα σε κατοικημένες περιοχές και τα ζητήματα περιβαλλοντικής ασφάλειας

Το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» βρίσκεται στον αστικό ιστό της βορειοανατολικής Αττικής, σε περιοχή που γειτνιάζει με κατοικίες, δημόσιες υποδομές και σημαντικούς οδικούς άξονες.

Η χωροθέτηση εγκαταστάσεων διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων σε ένα τέτοιο περιβάλλον καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την αναλυτική εξέταση των περιβαλλοντικών και τεχνικών παραμέτρων.

Μεταξύ των ζητημάτων που χρειάζονται ειδική τεκμηρίωση περιλαμβάνονται η σεισμικότητα της περιοχής, η γεωλογική και υδρογεωλογική καταλληλότητα του εδάφους, η πιθανότητα μεταφοράς ραδιονουκλιδίων μέσω υπόγειων υδάτων, η ανθεκτικότητα των τεχνητών φραγμών και η ασφάλεια κατά τη μεταφορά και επεξεργασία των υλικών.

Εξίσου σημαντική είναι η ύπαρξη σχεδίου αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών, συστήματος συνεχούς περιβαλλοντικής παρακολούθησης και σαφούς κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ του φορέα λειτουργίας, των εποπτικών αρχών, της Πολιτικής Προστασίας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Η ύπαρξη ραδιενεργών αποβλήτων δεν συνεπάγεται αυτομάτως κίνδυνο για τους κατοίκους. Ωστόσο, η μακροχρόνια ασφαλής διαχείρισή τους προϋποθέτει κατάλληλο σχεδιασμό, ανεξάρτητο έλεγχο και διαφανή δημοσιοποίηση των σχετικών στοιχείων.

Ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η δημόσια διαβούλευση δεν αφορά αποκλειστικά τους επιστημονικούς και κρατικούς φορείς. Αφορά άμεσα και τις τοπικές κοινωνίες.

Οι Δήμοι Αγίας Παρασκευής και Παπάγου-Χολαργού, αλλά και οι όμοροι Δήμοι, έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον να εξετάσουν τις προβλεπόμενες παρεμβάσεις και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις τους.

Στο πλαίσιο αυτό, τα Δημοτικά Συμβούλια μπορούν να ζητήσουν την πλήρη μελέτη, να εξετάσουν το περιεχόμενό της με τη συνδρομή εξειδικευμένων επιστημόνων και να υποβάλουν τεκμηριωμένες παρατηρήσεις προς τις αρμόδιες αρχές.

Ιδιαίτερα χρήσιμη θα ήταν η παρουσίαση της ΣΜΠΕ σε ανοικτή ενημερωτική εκδήλωση, με τη συμμετοχή της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», επιστημονικών φορέων και εκπροσώπων των Δήμων.

Η συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης δεν υποκαθιστά τις αρμοδιότητες των εθνικών αρχών πυρηνικής ασφάλειας και περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Μπορεί, ωστόσο, να συμβάλει ουσιαστικά στη διαφάνεια, στη δημόσια ενημέρωση και στον έλεγχο των τοπικών περιβαλλοντικών παραμέτρων.

Η Ελλάδα εξετάζει πλέον και την πυρηνική ενέργεια

Η διαδικασία για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων συμπίπτει χρονικά με σημαντικές εξελίξεις στην ευρωπαϊκή και ελληνική ενεργειακή πολιτική.

Στις 10 Μαρτίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη στρατηγική COM(2026)117 για την ανάπτυξη και εγκατάσταση μικρών αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων (Small Modular Reactors – SMRs).

Στόχος της ευρωπαϊκής στρατηγικής είναι η επιτάχυνση της ανάπτυξης των νέων τεχνολογιών, ώστε οι πρώτοι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες να μπορούν να τεθούν σε λειτουργία στην Ευρώπη στις αρχές της δεκαετίας του 2030.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς αυτών των αντιδραστήρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να φτάσει τα 17 έως 53 GW έως το 2050.

Η Επιτροπή συνδέει την ανάπτυξή τους με την ενεργειακή ασφάλεια, τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της βιομηχανίας και των κέντρων δεδομένων.

Παράλληλα, επισημαίνει την ανάγκη τήρησης υψηλών προτύπων πυρηνικής ασφάλειας, ακτινοπροστασίας και υπεύθυνης διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων.

Κυβερνητική Επιτροπή για την Πυρηνική Ενέργεια στην Ελλάδα

Σε εθνικό επίπεδο, με την Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου 28/24.8.2026, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄ 136/8.9.2026, συστάθηκε Κυβερνητική Επιτροπή για την Πυρηνική Ενέργεια.

Σύμφωνα με την πράξη, σκοπός της Επιτροπής είναι η έρευνα, μελέτη και αξιολόγηση όλων των παραμέτρων, καθώς και η διατύπωση προτάσεων σχετικά με την ενδεχόμενη ένταξη της πυρηνικής ενέργειας στον μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας.

Πρόκειται για μια θεσμική εξέλιξη που καταδεικνύει ότι η πυρηνική ενέργεια εξετάζεται πλέον επισήμως ως πιθανή μελλοντική επιλογή.

Ωστόσο, η σύσταση της Επιτροπής δεν συνιστά απόφαση κατασκευής πυρηνικών σταθμών στην Ελλάδα, ούτε η ΣΜΠΕ για τα υφιστάμενα ραδιενεργά απόβλητα αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι προετοιμάζεται η εγκατάσταση νέων αντιδραστήρων.

Η διαχείριση των ήδη υπαρχόντων ραδιενεργών αποβλήτων αποτελεί αυτοτελή υποχρέωση της χώρας, ανεξάρτητα από τις μελλοντικές επιλογές της στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής.

Παρ’ όλα αυτά, οι δύο εξελίξεις αναδεικνύουν την ανάγκη για ευρύτερο δημόσιο διάλογο σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, το οικονομικό κόστος και τη μακροχρόνια διαχείριση των αποβλήτων.

Τι προβλέπουν τα διεθνή πρότυπα ασφαλείας

Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA) έχει εκδώσει ειδικά πρότυπα και οδηγίες για την ταξινόμηση, αποθήκευση και τελική διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων.

Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, οι εγκαταστάσεις επιφανειακής διάθεσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για κατάλληλες κατηγορίες αποβλήτων πολύ χαμηλού και χαμηλού επιπέδου.

Αντίθετα, τα απόβλητα μεσαίου επιπέδου, ιδίως όταν περιέχουν μακρόβια ραδιονουκλίδια, απαιτούν αυξημένη απομόνωση. Η καταλληλότητα μιας εγκατάστασης γεώτρησης πρέπει να αποδεικνύεται με ειδική αξιολόγηση ασφάλειας για τα συγκεκριμένα απόβλητα.

Οι διεθνείς οδηγίες δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στη μακροχρόνια ασφάλεια ακόμη και μετά το κλείσιμο μιας εγκατάστασης, καθώς και στην προστασία των υπόγειων υδάτων και στην αποτροπή της έκθεσης του πληθυσμού σε ακτινοβολία.

Ερωτήματα που χρειάζονται απαντήσεις πριν από οποιαδήποτε απόφαση

Η δημόσια διαβούλευση αποτελεί ευκαιρία να απαντηθούν συγκεκριμένα ερωτήματα:

1. Ποιες ακριβώς ποσότητες και κατηγορίες ραδιενεργών αποβλήτων βρίσκονται σήμερα στις εγκαταστάσεις του «Δημόκριτου»;
2. Ποιες πρόσθετες ποσότητες εκτιμάται ότι θα προκύψουν από την αποξήλωση του αντιδραστήρα GRR-1;
3. Έχουν εξεταστεί εναλλακτικές τοποθεσίες εκτός του αστικού ιστού της Αττικής και με ποια κριτήρια συγκρίθηκαν;
4. Ποιες γεωλογικές, σεισμολογικές και υδρογεωλογικές μελέτες τεκμηριώνουν την καταλληλότητα του χώρου;
5. Ποια μέτρα προβλέπονται για την ασφάλεια των κατοίκων κατά τη μεταφορά, επεξεργασία και διάθεση των αποβλήτων;
6. Ποιος φορέας θα αναλάβει τη μακροχρόνια παρακολούθηση των εγκαταστάσεων και πώς θα χρηματοδοτείται;
7. Ποιος είναι ο προβλεπόμενος χρόνος λειτουργίας και ποιο το σχέδιο επιτήρησης μετά την οριστική παύση λειτουργίας;
8. Πώς θα ενημερώνονται οι όμοροι Δήμοι και οι κάτοικοι για τα αποτελέσματα των περιβαλλοντικών μετρήσεων;

Η Περιφέρεια Αττικής και η ενημέρωση των πολιτών

Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τον τρόπο δημοσιοποίησης της μελέτης και τη δυνατότητα ουσιαστικής συμμετοχής των ενδιαφερόμενων πολιτών.

Σύμφωνα με τις επισημάνσεις που έχουν διατυπωθεί, άλλες Περιφέρειες της χώρας, όπως η Ήπειρος, η Στερεά Ελλάδα και η Δυτική Μακεδονία, έχουν προχωρήσει σε σχετική δημοσιοποίηση.

Αντίστοιχη ευρεία ενημέρωση από την Περιφέρεια Αττικής έχει ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου ότι οι σημαντικότερες προτεινόμενες εγκαταστάσεις χωροθετούνται εντός των διοικητικών της ορίων.

Ανεξάρτητα από την τυπική τήρηση των διαδικασιών, το ουσιαστικό ζητούμενο είναι να έχουν οι τοπικές κοινωνίες επαρκή χρόνο, πλήρη πρόσβαση στα τεχνικά δεδομένα και πραγματική δυνατότητα συμμετοχής.

Πώς μπορούν να συμμετάσχουν οι πολίτες στη διαβούλευση

Η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ), ως αρχή σχεδιασμού της ΣΜΠΕ, έχει ανακοινώσει τη δημοσιοποίηση της μελέτης και των σχετικών στοιχείων.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν εγγράφως τις παρατηρήσεις τους προς τη Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΔΙΠΑ) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Στοιχεία υποβολής:

• Έναρξη διαβούλευσης: 2 Οκτωβρίου 2026.
• Προθεσμία: 30 ημέρες από τη δημοσίευση της ανακοίνωσης.
• Ηλεκτρονική διεύθυνση: sec.dipa@prv.ypeka.gr
• Ταχυδρομική διεύθυνση: Λεωφόρος Αλεξάνδρας 11, 11473 Αθήνα.

Ο πλήρης φάκελος της ΣΜΠΕ είναι επίσης διαθέσιμος στα γραφεία της ΕΕΑΕ, στην Αγία Παρασκευή.

Η μελέτη και ο σχετικός χάρτης έχουν αναρτηθεί στην επίσημη ιστοσελίδα της ΕΕΑΕ.

Ένα ζήτημα που απαιτεί επιστημονική τεκμηρίωση και δημόσιο διάλογο

Η ασφαλής διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων αποτελεί αναγκαία υποχρέωση της Πολιτείας, τόσο για την προστασία του περιβάλλοντος όσο και για την προστασία των σημερινών και των μελλοντικών γενεών.

Το γεγονός, όμως, ότι εξετάζεται η δημιουργία εγκαταστάσεων διάθεσης σε έναν ερευνητικό χώρο που βρίσκεται δίπλα σε πυκνοκατοικημένες περιοχές της Αττικής καθιστά απαραίτητη την πλήρη επιστημονική τεκμηρίωση κάθε επιλογής.

Η δημόσια διαβούλευση δεν πρέπει να περιοριστεί σε μια τυπική διοικητική διαδικασία. Αποτελεί ευκαιρία για ουσιαστική ενημέρωση, ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση και συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στις διαδικασίες που αφορούν το περιβάλλον και την ασφάλεια των τοπικών κοινωνιών.

myota.gr

Υμηττός – Ένα περιβαλλοντικό έγκλημα

Υμηττός – ντοκουμέντα από drone: 
Ένα περιβαλλοντικό έγκλημα με σφραγίδα του Δήμου Ελληνικού – Αργυρούπολης

Έντονο προβληματισμό και σοβαρά ερωτήματα προκαλεί η αποκαρδιωτική εικόνα που καταγράφεται στον χώρο που χρησιμοποιείται ως Σταθμός Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων από τον Δήμο Ελληνικού – Αργυρούπολης.

Φωτογραφικά ντοκουμέντα από drone φέρνουν στο φως μια κατάσταση που παραπέμπει σε μια άτυπη, ανεξέλεγκτη χωματερή, η οποία «πνίγει» το φυσικό περιβάλλον και θέτει σε άμεσο κίνδυνο τον δασικό πλούτο του Υμηττού.

Μια «πυριτιδαποθήκη» μέσα στη ξερή βλάστηση

Όπως προκύπτει από το οπτικό υλικό, στον χώρο διαπιστώνεται μια άναρχη συγκέντρωση βαρέων μηχανημάτων έργου, παρατημένων ή κατεστραμμένων οχημάτων (scrap), διάσπαρτων ελαστικών, βαρελιών και άλλων εύφλεκτων υλικών. Σε μια περίοδο όπου η κλιματική κρίση δοκιμάζει τις αντοχές της Αττικής, η ύπαρξη αυτών των υλικών δίπλα σε τόνους πεταμένων σκουπιδιών και μέσα σε περιοχή με πυκνή, ξερή βλάστηση, συνθέτει ένα σκηνικό εξαιρετικά υψηλού κινδύνου για την πρόκληση καταστροφικής πυρκαγιάς.

Εκσκαφές, τάφοι και αλλοίωση του βουνού

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν σταματά στην απόθεση απορριμμάτων και οχημάτων. Οι αεροφωτογραφίες αποκαλύπτουν εκτεταμένες εκσκαφικές παρεμβάσεις και βαριά αλλοίωση του φυσικού ανάγλυφου του Υμηττού. Η δραστηριότητα αυτή φαίνεται να συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση νέων τάφων στο γειτονικό κοιμητήριο, επεκτείνοντας τις εργασίες σε μια ζώνη ιδιαίτερης περιβαλλοντικής σημασίας. Από τα μέχρι τώρα στοιχεία, δεν προκύπτει καμία εμφανώς αδειοδοτημένη ή περιβαλλοντικά διαβαθμισμένη χρήση που να επιτρέπει τέτοιου είδους βαριές παρεμβάσεις στο βουνό.

Σε καθεστώς «παρανομίας» οι σταθμοί μεταφόρτωσης

Αξίζει να σημειωθεί ότι, στην παρούσα φάση, κανένας Σταθμός Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ) στην Ελλάδα δεν διαθέτει την οριστική, νόμιμη άδεια λειτουργίας, καθώς οι Δήμοι όλης της χώρας βρίσκονται σε καθεστώς αναμονής και προσωρινών παρατάσεων.

Με ειδική νομοθετική ρύθμιση έχει επιτραπεί προσωρινά η λειτουργία ΣΜΑ στον συγκεκριμένο χώρο, ώστε να μην γίνεται η μεταφόρτωση των απορριμμάτων του Δήμου Ελληνικού-Αργυρούπολης μέσα στο πρώην Αεροδρόμιο, όπου γινόταν προηγουμένως. Ωστόσο, αυτή η ειδική και προσωρινή νομοθετική ρύθμιση σε καμία περίπτωση δεν νομιμοποιεί και δεν δικαιολογεί την περιβαλλοντική υποβάθμιση ενός προστατευόμενου πνεύμονα πρασίνου όπως ο Υμηττός.

Το σκάψιμο του βουνού, η αλλοίωση του τοπίου και η δημιουργία εστιών μόλυνσης αποτελούν ευθεία προσβολή προς το περιβάλλον, αλλά και προς τον ίδιο τον χώρο του κοιμητηρίου. Η αξιοπρέπεια των νεκρών και των οικογενειών τους σίγουρα δεν γίνεται σεβαστή από μία “χωματερή” δίπλα στα μνήματα.

Η συνολική εικόνα εγείρει σοβαρά ζητήματα περιβαλλοντικής νομιμότητας, πυρασφάλειας και σεβασμού της δημόσιας υγείας. Οι αρμόδιες αρχές και η διοίκηση του Δήμου οφείλουν να δώσουν άμεσες απαντήσεις και, κυρίως, να προχωρήσουν στην άμεση αποκατάσταση του χώρου πριν η κατάσταση γίνει μη αναστρέψιμη. 

notia.gr 

Υμηττός: Οι πολίτες ζητούν περισσότερη προστασία για τον «πνεύμονα» της Αθήνας

Έρευνα που παρουσιάστηκε στο FORUM του ΣΠΑΥ δείχνει ότι 9 στους 10 θεωρούν τον Υμηττό ζωτικής σημασίας για την ποιότητα ζωής, ενώ αυξάνεται η ανησυχία για πυρκαγιές, καθαριότητα και πρόληψη

Μπορεί η Πάρνηθα και η Πεντέλη να είναι τα πολυδιαφημισμένα βουνά πέριξ του λεκανοπεδίου, όμως ο Υμηττός έχει πάντα τη δική του χάρη. Και ειδικά τα τελευταία χρόνια, οι Αθηναίοι αντιλαμβάνονται όλο και περισσότερο τη σημασία αυτού του βουνού για την ποιότητα της ζωής τους. Εκεί, στο ανατολικό άκρο της πόλης, προσφέρει τις δικές του φυσικές ομορφιές, το δικό του «οξυγόνο» ως βασικός πνεύμονας, τα δικά του μονοπάτια, τα δικά του αξιοθέατα, τη δική του εντυπωσιακή θέα και μάλιστα από τη μία μεριά στον Σαρωνικό, την Αίγινα και ακόμη πιο πέρα και από την άλλη μεριά στον Ευβοϊκό, την Εύβοια και επίσης ακόμη πιο πέρα.

Τόσο ο ρόλος και η σημασία του για όλη την Αττική, όσο και η επιτακτική ανάγκη της προστασίας του, αναδείχθηκαν στο FORUM, που διοργάνωσε αυτή την εβδομάδα ο Σύνδεσμος Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού (ΣΠΑΥ), ο οποίος αποτελείται από τους 12 δήμους που «αγκαλιάζουν» το βουνό και δραστηριοποιείται έντονα, ειδικά τα τελευταία χρόνια και με σημαντικά αποτελέσματα.

Κατά τη διάρκεια των εργασιών, αναδείχθηκαν θέματα όπως, ο κρίσιμος ρόλος των Συνδέσμων στην πρόληψη, την πολιτική προστασία, την επιχειρησιακή ετοιμότητα και τη βιώσιμη διαχείριση των ορεινών όγκων, η ανάγκη μετάβασης από την αποσπασματική αντιμετώπιση των κρίσεων σ’ ένα ολοκληρωμένο μοντέλο πρόληψης, σχεδιασμού και αποτελεσματικής εφαρμογής, η σημασία των δεδομένων και της επιστημονικής τεκμηρίωσης, η αξιοποίηση της τεχνολογίας και της τεχνικής νοημοσύνης, η χρηματοδότηση έργων ανθεκτικότητας, αλλά και ο κρίσιμος ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην προστασία του Υμηττού και των πόλεων που τον περιβάλλουν.

Όμως, πέρα από τους δήμους του ΣΠΑΥ, τους διάφορους φορείς και τις οργανώσεις, ο Υμηττός είναι κατ’ αρχήν οι κάτοικοί του. Και ειδικά γι’ αυτή την παράμετρο, παρουσιάστηκε στο FORUM μια πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα της κοινής γνώμης για τον Υμηττό. Πραγματοποιήθηκε από τους Industry Disruptors - Game Changers (IDGC), ανεξάρτητο μη κερδοσκοπικό οργανισμό και ανέδειξε χρήσιμα συμπεράσματα, αλλά και τη βαθιά σχέση των πολιτών με το αττικό βουνό και όχι μόνο εκείνων που ζουν στους δήμους του Υμηττού, αλλά των κατοίκων όλου του λεκανοπεδίου.

Η έρευνα με τίτλο «Η φωνή της πόλης για τον Υμηττό» διεξήχθη μέσα στον Μάιο και προκύπτουν δύο βασικά συμπεράσματα. Πρώτον, πως ο Υμηττός αποτελεί ζωτική υποδομή για την ποιότητα ζωής στην Αθήνα και δεύτερον, πως οι πολίτες ζητούν περισσότερη προστασία, ενεργή συμμετοχή και αξιοποίηση της τεχνολογίας για το μέλλον του βουνού.

Σημαντικός για την ποιότητα ζωής στην Αθήνα

Η εικόνα του Υμηττού παραμένει σε συντριπτικό βαθμό θετική στους πολίτες, αφού 9 στους 10 περιγράφουν το βουνό με λέξεις όπως «πνεύμονας», «ανάσα», «ζωή», «οξυγόνο», «ηρεμία» και «φύση», ενώ το 93,8% τον θεωρεί πολύ ή αρκετά σημαντικό για την ποιότητα ζωής στην Αθήνα.

Όπως προκύπτει, η σχέση των πολιτών με τον Υμηττό δεν είναι μόνο περιβαλλοντική ή αισθητική, αλλά βιωματική και καθημερινή, καθώς το 80,6% δηλώνει ότι επισκέπτεται τον Υμηττό συχνά ή περιστασιακά, κύρια κίνητρα είναι ο περίπατος στη φύση, η χαλάρωση, η επαφή με το πράσινο, η κοινωνική συναναστροφή και η απόλαυση της θέας, ενώ περισσότεροι από 5 στους 10 δηλώνουν ότι έχουν παρατηρήσει θετικές αλλαγές τα τελευταία χρόνια μέσα από δράσεις καθαρισμού, εθελοντισμού και βελτίωσης υποδομών. Ακόμη, το 75% θεωρεί την προσβασιμότητα σταθερά θετική.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο Υμηττός, εκτός από «χώρος φύσης», καταγράφεται πλέον στη συνείδηση των πολιτών ως κρίσιμη υποδομή ανθεκτικότητας και καθημερινής ζωής για την Αττική.

Περισσότερη προστασία και πρόληψη

Παράλληλα με τη θετική εικόνα, οι πολίτες εκφράζουν έντονη ανησυχία για την προστασία του βουνού. Οι σημαντικότερες απειλές που καταγράφονται με βάση την έρευνα είναι:

- Πυρκαγιές (56,1%)

- Σκουπίδια (48,29%)

- Έλλειψη φύλαξης (40,72%)

- Άγνοια ή αδιαφορία πολιτών (35,28%)

Οι υποδομές που οι πολίτες θέλουν να βελτιωθούν:

- Παγκάκια (57,7%)

- Βρύσες (52,4%)

- Κάδοι απορριμμάτων (37,33%)

- Καθαριότητα (33,18%)

Η έρευνα καταγράφει επίσης ένα σημαντικό κενό ετοιμότητας, αφού:

- Το 63% δηλώνει «καθόλου» ή «λίγο» προετοιμασμένο απέναντι σε μια μεγάλη έκτακτη ανάγκη ή πυρκαγιά.

- Μόλις το 33,6% εμφανίζεται αρκετά ή πολύ αισιόδοξο ότι ο Υμηττός θα είναι καλύτερα προστατευμένος μέχρι το 2030, ενώ το 54,6% δηλώνει λίγο αισιόδοξο και το 11,4% καθόλου.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για πιο ορατές και συστηματικές παρεμβάσεις πρόληψης, πολιτικής προστασίας και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας του βουνού.

Η έρευνα αποτυπώνει και τη σημασία του εθελοντισμού, καθώς το 27,96% των ερωτηθέντων δηλώνει την εμπιστοσύνη του για την προστασία του Υμηττού πρώτα στις Ομάδες Εθελοντών. Ακολουθούν τα Σώματα Ασφαλείας (23,81%), η Περιφέρεια Αττικής (21,13%), οι Δήμοι (10,24%).

Συλλογική υπόθεση η προστασία του Υμηττού

Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι πως η έρευνα αποτυπώνει πολύ ισχυρή διάθεση συμμετοχής των πολιτών στην προστασία του Υμηττού. Συγκεκριμένα:

- Το 91,2% θεωρεί τη συμμετοχή των πολιτών πολύ ή αρκετά σημαντική.

- Το 44,2% δηλώνει πρόθυμο να συμμετάσχει σε δενδροφυτεύσεις και αναδασώσεις.

- Το 39,8% σε εθελοντικούς καθαρισμούς.

Οι πολίτες δηλώνουν ότι κινητοποιούνται περισσότερο όταν οι δράσεις είναι τοπικές, βιωματικές, οικογενειακές και εύκολα προσβάσιμες. Συνεπώς, η έρευνα δείχνει ότι οι πολίτες δεν αναζητούν απλώς ενημέρωση, αλλά έναν πιο ουσιαστικό ρόλο στην προστασία του Υμηττού.

Αξιοποίηση της τεχνολογίας ως εργαλείο προστασίας

Ιδιαίτερα υψηλό εμφανίζεται το ποσοστό της αποδοχής της τεχνολογίας ως εργαλείο περιβαλλοντικής προστασίας και συλλογικής συμμετοχής.

- Το 81,8% δηλώνει ότι θα χρησιμοποιούσε εφαρμογή αναφοράς προβλημάτων στον Υμηττό.

- Το 83,2% εμφανίζεται θετικό στη συμμετοχή σε δράσεις citizen science μέσω ψηφιακών πλατφορμών.

Οι πολίτες ζητούν κυρίως:

- Ειδοποιήσεις πυρκαγιάς

- Χάρτες μονοπατιών

- Δυνατότητα αναφοράς προβλημάτων

- Ενημέρωση για εθελοντικές δράσεις και καιρικές συνθήκες

Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι η τεχνολογία γίνεται αποδεκτή από το μεγαλύτερο ποσοστό των πολιτών, όταν υπηρετεί την ασφάλεια, την πρόληψη, τη συμμετοχή και το κοινό καλό.

Ισχυρό το τοπικό αποτύπωμα του ΣΠΑΥ

Σχετικά με τον ΣΠΑΥ, η έρευνα δείχνει ότι η αναγνωρισιμότητά του έχει περισσότερο τοπικό χαρακτήρα. Κι αυτό γιατί, στους κατοίκους των Δήμων του Υμηττού το 66,2% δηλώνει ότι τον γνωρίζει, έστω και σε κάποιο βαθμό, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στους υπόλοιπους κατοίκους της Αττικής διαμορφώνεται στο 41,5%.

Σχετικά με την αντίληψη για την αποστολή του Συνδέσμου, η πλειονότητα των πολιτών συνδέει τον φορέα κυρίως με δράσεις, όπως δενδροφυτεύσεις, πυροπροστασία, φύλαξη του βουνού και καθαριότητα.

Όσον αφορά στις κρίσιμες δράσεις για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του Υμηττού, η δημιουργία και συντήρηση αντιπυρικών ζωνών (44,4%) και ο συστηματικός καθαρισμός από εύφλεκτα υλικά (41%) ξεχωρίζουν ως οι σημαντικότερες προτεραιότητες. Ακολουθούν η ενίσχυση της φύλαξης και επιτήρησης, η εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των πολιτών, καθώς και η προστασία της πανίδας και της χλωρίδας.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2026 από τους IDGC σε συνεργασία με τον ΣΠΑΥ. Το δείγμα περιλάμβανε 500 κατοίκους της Αττικής μέσω ψηφιακής μεθόδου συλλογής δεδομένων, ηλικίας 18-65+ (Άνδρες 50,8%, Γυναίκες 49,2%). Δημότες των Δήμων του ΣΠΑΥ αποτέλεσαν το 58,6% των ερωτηθέντων. Μέρος των ερωτημάτων λειτούργησε συγκριτικά με αντίστοιχη έρευνα του 2025, επιτρέποντας την αποτύπωση τάσεων και μεταβολών στη σχέση των πολιτών με τον Υμηττό.

Ι. Μάδης: «Ο Υμηττός είναι υπόθεση όλων»

«Έχει αλληλεπίδραση η πόλη με το βουνό», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του ΣΠΑΥ και δήμαρχος Παιανίας Ισίδωρος Μάδης και τονίζει για τον Υμηττό: «Είναι ένα βουνό με πολλά πλεονεκτήματα, που καλεί τον κόσμο να το γνωρίσει και να το ζήσει, μέσα από την πεζοπορία, την ποδηλασία, με τις φυσικές ομορφιές που διαθέτει, αλλά και τα αξιοθέατα που έχει».

Ο κ. Μάδης συμφωνεί πως η έρευνα που παρουσιάστηκε στο FORUM ανέδειξε σημαντικές παραμέτρους. «Και έδειξε πως ο Υμηττός αφορά όχι μόνο τους κατοίκους των δήμων που είναι πέριξ του βουνού, αλλά όλου του λεκανοπεδίου, όλοι αντιλαμβάνονται τη σημασία του», λέει συγκεκριμένα και συνεχίζει: «Αν αναλογιστούμε τα όσα έχουν υποστεί η Πάρνηθα και η Πεντέλη από τις φωτιές τα τελευταία χρόνια, αλλά και το ότι το Αιγάλεω παραμένει για δεκαετίες ένα τόσο πληγωμένο βουνό, καταλαβαίνουμε τη ζωτική σημασία του Υμηττού για όλη την Αττική».

Επισημαίνουμε πως αυτό αυξάνει την ευθύνη και απαντά: «Φυσικά, την ευθύνη όλων, κυρίως της Πολιτείας. Η Πολιτεία οφείλει να μεριμνήσει, έχει τον κρίσιμο ρόλο, χρειάζεται η ενεργή σύμπραξη της Περιφέρειας για τη θωράκιση του βουνού. Και βέβαια, χρειάζονται χρήματα, χρειάζονται πόροι για την πρόληψη και την προστασία.

Στην έρευνα φάνηκε πως ο κόσμος το χαίρεται το βουνό, αλλά το έχω διαπιστώσει κι εγώ αυτό, βλέπω τον κόσμο που το επισκέπτεται και το απολαμβάνει, όμως ζητά και κάποια πράγματα πέρα φυσικά από την προστασία, ζητά αστικό εξοπλισμό, που να είναι και φιλικός προς το βουνό, ζητά σημεία για τα σκουπίδια, ζητά σημεία ανάπαυσης και ενημέρωσης, ζητά συγκεκριμένα πράγματα και αυτά απαιτούν πόρους».

Η ανάγκη για συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων σχετικά με την προστασία του βουνού, αναφέρθηκε πολλές φορές και από πολλούς ομιλητές στο FORUM και πάνω σε αυτό ο πρόεδρος του ΣΠΑΥ λέει: «Είναι από τις πιο σημαντικές παραμέτρους και είναι γεγονός πως υπάρχει εξαιρετική συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτικής Προστασίας, ήταν εξαιρετική η συνεργασία και με τον κ. Κεφαλογιάννη, αλλά και με το υπουργείο Εσωτερικών. Προσωπικά, θα ήθελα να εμπλακεί και το υπουργείο Περιβάλλοντος. Σίγουρα έχουν γίνει πολλά πράγματα, οφείλουμε να το αναγνωρίσουμε αυτό κι έχουν δοθεί χρήματα, όμως πάντα θα πρέπει να βρίσκονται χρηματικά εργαλεία.

Οφείλουμε να καταλάβουμε όλοι πως είναι συνολική η προσπάθεια, όχι ο κάθε δήμος μόνος του. Σίγουρα, ως δήμαρχος το να φτιάξω έναν δρόμο, μια πλατεία, ένα πάρκο, θα μου δώσει πόντους μέσα στον δήμο και στην τοπική κοινωνία, όμως πρέπει να διατηρηθεί το ανάγλυφο του βουνού κι αυτό είναι συνολική προσπάθεια. Ο Υμηττός δεν είναι ένα πάρκο, μια πλατεία, είναι κοινή υπόθεση, δεν χωράει φαραωνισμός από τη μεριά των δημάρχων».

Επίσης, η έρευνα έδειξε πως ο κόσμος ζητά την αξιοποίηση της τεχνολογίας. «Μα ειδικά αυτό αποτελεί προτεραιότητα του ΣΠΑΥ», απαντά ο κ. Μάδης και συμπληρώνει: «Μην ξεχνάμε πως ο Υμηττός είναι το μοναδικό smart βουνό της Ελλάδας».

Και μπορεί να αποτελέσει έναν σύμμαχο στην προστασία του και η Τεχνητή Νοημοσύνη; «Φυσικά, θα αποτελέσει βασικό σύμμαχο, ωστόσο δεν παύει ο πιο σημαντικός σύμμαχος να είναι ο ανθρώπινος παράγοντας».

Στο τέλος, ο πρόεδρος του ΣΠΑΥ προσθέτει: «Και αποτελεί σύμμαχο πλέον και το Νομοσχέδιο "Ενεργή Μάχη", που ψηφίστηκε τώρα και έρχεται να θωρακίσει το βουνό. Αποτελεί εθνική στρατηγική για το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και αυτό το διήμερο του FORUM φάνηκε πως και με τον κ. Τουρνά ως υπουργό, θα έχουμε μια εξαιρετική συνεργασία, υπάρχει συνεννόηση, το ξέρει το αντικείμενο, το έχει υπηρετήσει, είναι πολύ σημαντικό αυτό».

 

protothema.gr

Υμηττός: «Λίφτινγκ» στο Προεδρικό Διάταγμα

Πλήθος αλλαγών με ικανοποίηση αιτημάτων λίγο πριν αποσταλεί στο ΣτΕ

Από αλλού ξεκίνησε… και αλλού κατέληξε το νέο Προεδρικό Διάταγμα για την προστασία του Υμηττού. Αρχικός στόχος της αναθεώρησής του ήταν η εκπόνηση στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, όπως είχε υποδείξει το Συμβούλιο της Επικρατείας. Ομως το υπουργείο Περιβάλλοντος προχώρησε τελικά σε πλήθος αλλαγών στο πλαίσιο, με μια συρραφή ρυθμίσεων, ικανοποιώντας σε μεγάλο βαθμό τα αιτήματα των δήμων και επιχειρηματικών φορέων της περιοχής. Τα τελευταία από αυτά προστέθηκαν το καλοκαίρι στο Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων (ΚΕΣΥΠΟΘΑ). Προ ημερών, λοιπόν, καθαρογράφηκε η γνωμοδότηση του ΚΕΣΥΠΟΘΑ, η οποία δίνει και την τελική εικόνα του νέου προστατευτικού πλαισίου το οποίο έπειτα από νομοθετικό έλεγχο θα αποσταλεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Εκεί προστέθηκε το τελευταίο «πακέτο»… ικανοποίησης αιτημάτων, ανάμεσα στα οποία:

• Επιτρέπεται στα εκπαιδευτήρια που βρίσκονται στη ζώνη προστασίας του Υμηττού να επεκταθούν έως 10%.
• Δίνεται η δυνατότητα παλιά βιομηχανικά κελύφη να επαναχρησιμοποιηθούν ως γεωργικές αποθήκες ή  χώροι αθλητισμού, ακόμα και στην Α΄ ζώνη απόλυτης προστασίας. 
• Προβλέπεται «για λόγους δημοσίου συμφέροντος, προστασίας της δημόσιας υγείας, ασφάλειας και κοινωνικής αναγκαιότητας» δυνατότητα επέκτασης έως 15% στα νεκροταφεία που βρίσκονται στον Υμηττό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι διαδικασίες γνωμοδότησης τόσο του ΚΕΣΥΠΟΘΑ όσο και του ΚΕΣΑ (Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής) παραμένουν αδιαφανείς, καθώς δημοσιεύεται συνοπτικά μόνο το αποτέλεσμα, χωρίς να υπάρχει δημόσια πρόσβαση στο εξεταζόμενο από το κάθε συμβούλιο κείμενο και στην εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας, ενώ δεν τηρούνται πρακτικά.

Αυτές ήταν οι τελευταίες μιας σειράς ρυθμίσεων, με τις οποίες το νέο πλαίσιο διαφοροποιείται ουσιαστικά από εκείνο του 2011. Ανάμεσα στις ρυθμίσεις που ήδη οριστικοποιήθηκαν τους προηγούμενους μήνες:

• Προτείνεται η «νομιμοποίηση» τριών οικισμών αυθαιρέτων (Χέρωμα, Σκάρπιζα και Κίτσι) και η πολεοδόμησή τους μέσω ειδικού πολεοδομικού σχεδίου. Επίσης, νομιμοποιούνται προσωρινά σταθμοί μεταφόρτωσης απορριμμάτων των δήμων περί τον Υμηττό.
• Προτείνεται η νομιμοποίηση του Κέντρου Υψηλής Τάσης Αργυρούπολης.
• Επιτρέπεται σε ορισμένους φορείς (το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και η ΕΥΠ στην Αγία Παρασκευή) να υλοποιήσουν το σύνολο των σχεδίων επέκτασής τους. 
• Εγκαταλείπεται το σχέδιο κατεδάφισης του κτιρίου του Μπάντμιντον.
• Απαγορεύεται η χωροθέτηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε όλο το όρος. 
• Έγιναν δεκτά αιτήματα δήμων για την εξαίρεση οικοδομικών τετραγώνων που βρίσκονται στις υπώρειες του Υμηττού. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα του Δήμου Αγίας Παρασκευής που πέτυχε την εξαίρεση έκταση 40,3 στρεμμάτων και τον χαρακτηρισμό της ως αστικό πράσινο, καθώς σε αντίθετη περίπτωση δεν θα γινόταν δεκτή η πολεοδομική μελέτη αναθεώρησης (ΠΕ3). Να σημειωθεί πάντως ότι τα αιτήματα των δήμων ήταν πολύ μαξιμαλιστικά και τα όσα εγκρίθηκαν περιορισμένα.

Το ερώτημα τώρα είναι αν το Συμβούλιο της Επικρατείας θα δεχθεί όλες αυτές τις τροποποιήσεις στο προεδρικό διάταγμα του 2011, οι οποίες μπήκαν «από το παράθυρο» με αφορμή τη διαδικασία αναθεώρησης. Μάλιστα, σε ορισμένες από αυτές, όπως στο θέμα των αυθαιρέτων οικισμών, των νεκροταφείων και των μη συμβατών χρήσεων το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο έχει απορρίψει ανάλογες ρυθμίσεις στο παρελθόν.

Γιώργος Λιάλιος

kathimerini.gr

ΥΠΕΝ: Ισχυρό πλέγμα μέτρων προστασίας για τον Υμηττό

Για το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας η προστασία του ορεινού όγκου του Υμηττού αποτελεί θέμα πρώτης προτεραιότητας. Με στόχο τη θέσπιση ενός ισχυρού πλέγματος μέτρων προστασίας του Υμηττού, το Υπουργείο προέβη εδώ και ένα χρόνο σε ευρεία και ενδελεχή διαβούλευση με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς της Αυτοδιοίκησης Α΄ και Β΄ βαθμού, με περιβαλλοντικές οργανώσεις, με εκπροσώπους της Κοινωνίας των Πολιτών, καθώς και με εμπλεκόμενους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης.

Κατόπιν αυτών, το Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕΣΥΠΟΘΑ), υπό την προεδρία του γενικού γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, Ευθύμιου Μπακογιάννη, μετά από τρεις διαδοχικές συνεδριάσεις -όπου  συμμετείχαν και εξέφρασαν τις απόψεις τους όλοι οι προαναφερόμενοι φορείς- κατέληξε στην τελική του γνωμοδότηση, βάσει της οποίας συντάσσεται και αποστέλλεται στο Συμβούλιο της Επικρατείας εντός των προσεχών ημερών το Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για τον «Καθορισμό μέτρων προστασίας της περιοχής του όρους Υμηττού και των Μητροπολιτικών Πάρκων Γουδή-Ιλισσίων».

Χάρτης Υμηττού

Νέες Ζώνες με αύξηση στρεμματικής έκτασης προστασίας του Υμηττού 

Τα μέτρα προστασίας και ο συνολικός σχεδιασμός στοχεύουν όχι μόνο στην προστασία και διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και στη βιώσιμη κοινωνική, περιβαλλοντική και οικονομική ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής. Για να επιτευχθεί αυτό προτείνονται νέες ζώνες προστασίας του ορεινού όγκου του Υμηττού, με τα περιβαλλοντικά ισοζύγια που προκύπτουν από την υλοποίηση της πρότασης να είναι θετικά.

Ειδικότερα, σε σχέση με το Προεδρικό Διάταγμα του 2011, η Α΄ ζώνη Προστασίας είναι επαυξημένη κατά 1.240 στρέμματα, η Δ1 («Πυρήνας» των Μητροπολιτικών Πάρκων), κατά 445 στρέμματα, ενώ η συνολική περιοχή προστασίας του Ορεινού όγκου, επαυξάνεται κατά 238 στρέμματα. Και σε αυτή τη Ζώνη, προτείνεται η χρήση του σύγχρονου πολεοδομικού εργαλείου των Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ) με στόχο την εκπόνηση προγράμματος αστικής ανάπλασης ή και περιβαλλοντικής προστασίας. Περιληπτικά οι Ζώνες προστασίας του Υμηττού είναι οι εξής:

Ζώνη Α - Υψηλή προστασία της φύσης και των μνημείων

Η ζώνη αυτή καθορίζεται ως περιοχή υψηλής προστασίας της φύσης, με στόχο την προστασία των οικοτόπων, των ειδών χλωρίδας και πανίδας και την ανάδειξη των ιδιαίτερων φυσικών, γεωλογικών και ιστορικών χαρακτηριστικών του Υμηττού. Η Ζώνη Α υψηλής προστασίας της φύσης και των μνημείων υποδιαιρείται στη Ζώνη Α1 και στη Ζώνη Α2.

Στη Ζώνη Α1 επιτρέπονται μόνο χρήσεις που είναι συμβατές ή κρίνονται απαραίτητες για τις ανάγκες προστασίας της περιοχής, όπως έργα αντιπυρικής προστασίας, πυροσβεστικοί κρουνοί, πυροφυλάκια, εργασίες δασικής διαχείρισης, χάραξη μονοπατιών και ποδηλατικών διαδρομών. Επιτρέπονται οι ήπιες ανασχετικές παρεμβάσεις σε ρέματα και η μελισσοκομία.

Στη Ζώνη Α2 ισχύουν όλα όσα προβλέπονται για τη Ζώνη Α1 με την προσθήκη στις χρήσεις της γεωργικής χρήσης, χωρίς τη δυνατότητα ανέγερσης γεωργικών αποθηκών ή οποιουδήποτε άλλου τύπου δόμησης.

Ζώνη Β - Περιφερειακή ζώνη προστασίας

Καθορίζεται ως περιοχή γεωργικής χρήσης, εκπαίδευσης και υπαίθριας αναψυχής, πολιτισμού και αθλητισμού.

Ζώνη Γ - Αρχαιολογικής προστασίας

Η ζώνη αυτή καθορίζεται ως Περιοχή προστασίας αρχαιολογικών χώρων.  Εντός της ζώνης Γ επιτρέπεται η γεωργική χρήση και η ανέγερση γεωργικών αποθηκών εμβαδού έως 30 τ.μ., κατά τις διατάξεις της αρχαιολογικής νομοθεσίας.

Ζώνη Δ - Μητροπολιτικά πάρκα Γουδή και Ιλισίων

Η Ζώνη Δ καθορίζεται ως περιοχή σύνδεσης του ορεινού οικοσυστήματος με την πόλη, εντός της οποίας ιδρύονται το Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή (Δ - Γουδή) και το Μητροπολιτικό Πάρκο Ιλισίων (Δ - Ιλισίων).

Ζώνη Ε - Ειδικές χρήσεις

Η Ζώνη αυτή υποδιαιρείται στις Ζώνες: Ε1 - Αθλητισμός - Πολιτισμός - Αναψυχή, Ε2 - Εκπαίδευση - Έρευνα, Ε3 - Κοιμητήρια, Ε4 - Εγκαταστάσεις Ηλεκτρικής Ενέργειας και Ε5 - Σταθμοί Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων.

Ζώνη Στ - ΕΠΣ - άτυπες συγκεντρώσεις περιοχών κατοικίας

Εντός της Ζώνης Στ οριοθετούνται οι υφιστάμενες άτυπες συγκεντρώσεις περιοχών κατοικίας με στόχο την αποτροπή της επέκτασής τους. Οι συγκεκριμένοι όροι προστασίας της περιοχής των οικισμών Χέρωμα, Σκάρπεζα και Κίτσι - Θήτι της Ζώνης Στ, καθορίζονται βάσει Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου του δεύτερου του άρθρ. 8 του ν.4447/2016, με στόχο την ανάπλαση και την περιβαλλοντική προστασία των περιοχών αυτών. Πρόκειται για περιοχές οι οποίες δεν βρίσκονται στην Ζώνη Α, δεν συμπεριλαμβάνονται στους φυσικούς οικοτόπους προστασίας του δικτύου Natura και από την ρύθμιση εξαιρούνται οι ζώνες που προστατεύονται καθ’ οποιονδήποτε τρόπο από τη δασική νομοθεσία.

Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αρμόδιος για θέματα Χωροταξίας, Αστικού Περιβάλλοντος και Περιβαλλοντικών Αδειοδοτήσεων, Νίκος Ταγαράς, δήλωσε πως «μετά από ενδελεχή διαβούλευση με όλους τους ενδιαφερόμενους, Αυτοδιοίκηση και φορείς, ετοιμάσαμε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο προστασίας του ορεινού όγκου του Υμηττού. Με αυτό αυξάνεται σημαντικά η στρεμματική έκταση υψηλής προστασίας, που σημαίνει περισσότερο πράσινο στους πολίτες, ενώ ταυτόχρονα εξορθολογίζονται και περιορίζονται οι επιτρεπόμενες χρήσεις γης, βάζοντας φρένο στην αυθαίρετη δόμηση. Φέρνουμε εκείνο το πλέγμα μέτρων ώστε ο Υμηττός να είναι προστατευμένος, επισκέψιμος, ένας πράσινος πόλος έλξης στην καρδιά της πρωτεύουσας».

Από την πλευρά του, ο γενικός γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, Ευθύμιος Μπακογιάννης, δήλωσε πως «στόχος μας είναι η περιβαλλοντική προστασία του ορεινού όγκου με τη διατήρηση της χλωρίδας και της πανίδας του, η αποτροπή πάσης φύσεως αυθαίρετων κατασκευών, αλλά και η σύνδεση της πόλης και των κατοίκων της πρωτεύουσας με δίκτυο περιπατητικών μονοπατιών. Την ολοκληρωμένη προστασία του Υμηττού θα υπηρετήσουν και τα σχετικά Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια που θα ακολουθήσουν με προτεραιότητα αυτό του Μητροπολιτικού Πάρκου Γουδή-Ιλισσίων».

Το Προεδρικό Διάταγμα Προστασίας  του Ορεινού Όγκου Υμηττού «Καθορισμός προστασίας της περιοχής του όρους Υμηττού και των Μητροπολιτικών Πάρκων Γουδή - Ιλισίων» (ΦΕΚ 187/Δ’/2011) ακυρώθηκε -εν μέρει- με τις αποφάσεις με αριθμ. 2355-2361/2017 του Συμβουλίου της Επικρατείας, με τις οποίες έγιναν δεκτές οι αιτήσεις ακύρωσης των Δήμων Κρωπίας, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Παπάγου-Χολαργού, Ηλιούπολης, Ελληνικού-Αργυρούπολης, Παιανίας και Γλυφάδας, αφού –έχοντας προηγηθεί σχετική Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου- κρίθηκε ότι το  Π. Δ/γμα «δεν είχε υποβληθεί σε εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων».

Αυτό οδήγησε τη διοίκηση:

• σε τέσσερις (4) Αποφάσεις Αναστολής Οικοδομικών εργασιών, μεταξύ 2017 και 2020, στα τμήματα των Δήμων Κρωπίας, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Παπάγου-Χολαργού, Ηλιούπολης, Ελληνικού-Αργυρούπολης, Παιανίας και Γλυφάδας, που περιλαμβάνονται στις Ζώνες Προστασίας Ορεινού Όγκου Υμηττού. Η τελευταία παράταση αναστολής ισχύει μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου 2021 (ΦΕΚ Α 177/15.9.2020)
• στην ανάλυση και αξιολόγηση των διαπιστωμένων προβλημάτων και των επιπτώσεων του ΠΔ Υμηττού του 2011 στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον
• στη διερεύνηση προτάσεων βελτιστοποίησης του σχεδιασμού προστασίας του ορεινού όγκου Υμηττού
• στην εκπόνηση Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και τη Διαβούλευσή της από την οποία προέκυψαν σχόλια και παρατηρήσεις τα οποία ελήφθησαν υπόψη
• στη σύνταξη νέου Σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος το οποίο, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα θα αποσταλεί εντός των προσεχών ημερών στο ΣτΕ μετά και τη σχετική γνωμοδότηση του ΚΕΣΥΠΟΘΑ.

Επιπλέον, προτείνεται σύστημα παρακολούθησης των σημαντικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την εφαρμογή του προγράμματος. Η παρακολούθηση των σημαντικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την εφαρμογή του Προεδρικού Διατάγματος προστασίας του Υμηττού πραγματοποιείται με ευθύνη του Φορέα Διαχείρισης ή όποιου άλλου φορέα αναλάβει την διαχείριση της περιοχής προστασίας.

Για την καταγραφή της αυθαίρετης δόμησης στο προτεινόμενο Σχέδιο ΠΔ προβλέπεται ότι οι αρμόδιες Πολεοδομικές Υπηρεσίες, οι Διευθύνσεις Δασών Ανατολικής Αττικής και Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής συντάσσουν από κοινού κατάλογο όλων των κτισμάτων, των περιφράξεων και των αυθαίρετων εργασιών που έχουν εκτελεστεί και που βρίσκονται εντός των ζωνών  προστασίας.

Μετά από τη διαβούλευση που προηγήθηκε, πολλά από τα ζητήματα που τέθηκαν δεν αφορούν στην παρούσα φάση. Η συλλογή απόψεων επί αυτών, όμως, θα αποβεί εξαιρετικά χρήσιμη τόσο για την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη που εκπονείται παράλληλα, όσο και για την επόμενη φάση της εκπόνησης των Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων για τις Ζώνες ΣΤ, και για τις Ζώνες Δ των Μητροπολιτικών Πάρκων, καθώς δημιουργείται το σχετικό υπόβαθρο που δύναται να αξιοποιηθεί από την Αρχή Σχεδιασμού και τους μελετητές των ΕΠΣ.

naftemporiki.gr